zagrożenia biologiczne / szczepienia
Prelekcje dla pracowników - zagrożenia biologiczne w środowisku pracy. Informacje na temat występowania szkodliwych czynników biologicznych, dróg ich przenoszenia, wywoływanych objawów chorobowych oraz możliwośći profilaktyki.
zagrożenie biologicznezagrożenia biologiczne
Wykaz prac narażających pracowników na działanie czynników biologicznych:
- praca w zakładach produkujących żywność
- praca w rolnictwie
- praca, podczas któej dochodzi do kontaktu ze zwierzętami lub produktami pochodzenia zwierzęcego
- praca w jednostkach ochrony zdrowia
- praca w laboratoriach klinicznych, weterynaryjnych lub diagnostycznych
- praca w zakładach gospodarki odpadami
- praca przy oczyszczaniu ścieków
- praca w innych okolicznościach niż wymienione powyżej, podczas której jest potwierdzone narażenie na działanie czynników biologicznych
Na podstawie Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 kwietnia 2005 roku w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki (Dz.U. z 2005 r. nr 81, poz. 716, wraz z załącznikami) wszystkie szkodliwe czynniki biologiczne zostały sklasyfikowane do 4 grup zagrożenia:
grupa 1 zagrożenia - czynniki przez które wywołanie chorób u ludzi jest mało prawdopodobne
grupa 2 zagrożenia - czynniki, które mogą wywoływać choroby u ludzi, mogą być niebezpieczne dla pracowników, ale rozprzestrzenianie ich w populacji jest mało prawdopodobne. Zazwyczaj istnieją w stosunku do nich skuteczne metody profilaktyki lub leczenia.
grupa 3 zagrożenia - czynniki, które mogą wywołać u ludzi ciężkie choroby, są niebezpieczne dla pracowników, a rozprzestrzenianie ich w populacji ludzkiej jest bardzo prawdopodobne. Zazwyczaj istnieją w stosunku do nich skuteczne metody profilaktyki lub leczenia
grupa 4 zagrożenia - czynniki, które wywołują u ludzi ciężkie choroby, są niebezpieczne dla pracowników, a rozprzestrzenianie czynników w populacji jest bardzo prawdopodobne. Zazwyczaj nie istnieją w stosunku do nich skuteczne metody profilaktyki lub leczenia
§16.pkt 2 rozporządzenia podaje wprost:
„Pracodawca zleca wykonanie prac związanych z narażeniem na kontakt ze szkodliwym czynnikiem biologicznym zakwalifikowanym do grupy 3 lub 4 zagrożenia, pracownikom właściwie zabezpieczonym, w tym uodpornionym przy użyciu właściwych szczepionek."
Lista dostępnych szczepionek wraz z klasyfikacją czynnika biologicznego do odpowiedniej grupy zagrożenia
- krztusiec (Bordetalla pertussis) - grupa zagrożenia 2
- tężec (Clostridium tetani) - grupa zagrożenia 2
- błonica (Corynebacterium diphtheriae) - grupa zagrożenia 2
- zakażenia meningokokowe (Neisseria meningitidis) - grupa zagrożenia 2
- zakażenia bakteriami Salmonella paratyphi A, B, C - grupa zagrożenia 2
- grypa (typ A, B) - grupa zagrożenia 2 - brak dostępnej szczepionki dla wirusa grypy typu C
- odra - grupa zagrożenia 2
- nagminne zapalenia przyusznic (świnka) - grupa zagrożenia 2
- zapalenie wątroby typu A (ludzki enterowirus typu 72) - grupa zagrożenia 2
- polio (szczepy atenuowane) - grupa zagrożenia 2
- różyczka - grupa zagrożenia 2
- gruźlica (mycobacterium tuberculosis) - grupa zagrożenia 3
- dur brzuszny (Salmonella typhi) - grupa zagrożenia 3
- jersinioza (Yersinia pestis) - grupa zagrożenia 3
- gorączka doliny Rift - grupa zagrożenia 3
- kleszczowe zapalenie mózgu - grupa zagrożenia 3
- wirus japońskiego zapalenia mózgu typu B - grupa zagrożenia 3
- wirus lasu Kyasanur - grupa zagrożenia 3
- żółta gorączka - grupa zagrożenia 3
- wirusowe zapalenie wątroby typu B - grupa zagrożenia 3
- wirusowe zapalenie wątroby typu D - grupa zagrożenia 3 - wirus zapalenie wątroby typu D może spowodować chorobę tylko w przypadku równoczesnego zakażenie wirusem typu B - szczepienie przeciwko wzw typu B zabezpiecza więc przed zakażeniem wirusem typu D
- wirus ospy małp - grupa zagrożenia 3
- wścieklizna - grupa zagrożenia 3
- wirus wenezuelskiego zapalenia mózgu i rdzenia koni - grupa zagrożenia 3
- wirus zachodniego zapalenia mózgu i rdzenia koni - grupa zagrożenia 3
- wirus omskiej gorączki krwotocznej - grupa zagrożenia 4
- wirus rosyjskiego wiosenno-letniego zapalenia mózgu - grupa zagrożenia 4
- ospa prawdziwa - grupa zagrożenia 4
Ustawa z 06.09.2001 r. o chorobach zakaźnych i zakażeniach (Dz.U. z 2001 r. nr 126, poz. 1384), a w szczególności art. 17, nakłada na pracodawcę obowiązek przeprowadzenia szczepień pracowników, pokrycia ich kosztów oraz informowania pracowników o wskazanym dla niego szczepieniu.
Co to jest kleszczowe zapalenie mózgu (KZM)?
Kleszczowe zapalenie mózgu (KZM) jest ostrą wirusową chorobą zakaźną przenoszoną przez kleszcze. Zachorowania notuje się głównie latem i jesienią, na skutek ukłucia przez zakażonego kleszcza. Wirus KZM atakuje mózg lub rdzeń kręgowy wywołując zapalenie mózgu, opon mózgowo rdzeniowych lub rdzenia kręgowego. Leczenie szpitalne trwa zazwyczaj kilka tygodni. Wielu chorych cierpi na długotrwałe lub trwałe powikłania neurologiczne, takie jak porażenia nerwów lub niedowłady kończyn oraz zmiany psychiczne i emocjonalne, które znacznie pogarszają jakość dalszego życia. U około 1-2% pacjentów choroba kończy się zgonem.
Zapobieganie ukąszeniom kleszczy przez stosowanie preparatów odstraszających owady i/lub noszenie specjalnej odzieży ochronnej nie okazały się wystarczająco skuteczne.
Chorobie można z powodzeniem zapobiegać stosując szczepienia ochronne.
Gdzie żyją kleszcze?
Kleszcze występują powszechnie na terenie całego kraju. Są aktywne od wczesnej wiosny do późnej jesieni. Żyją w miejscach lekko wilgotnych i obfitujących w roślinność. Można spotkać je w lasach i na ich obrzeżach, w zagajnikach, na obszarach porośniętych wysoką trawą, zaroślami lub paprociami, na łąkach, pastwiskach, nad brzegami rzek i jezior. Pojawiają się także w parkach i na działkach.
Wiele osób nadal sądzi, że kleszcze spadają z drzew. W rzeczywistości, żyją one w ściółce i w poszukiwaniu swych żywicieli (zwierząt, ludzi) wspinają się na trawy i krzewy, nie wyżej niż na 20 do 70cm. Dlatego „zbieramy" kleszcze przechodząc przez trawy lub krzewy. Kleszcze żywią się krwią zwierząt i ludzi. Posiadają zmysły powonienia i temperatury, które pozwalają im na wykrycie „ofiary". W czasie wysysania krwi przenoszą groźne dla zdrowia wirusy kleszczowego zapalenia mózgu i bakterie.
Kto może być narażony na kleszczowe zapalenia mózgu?
KZM może stanowić zagrożenie zdrowotne związane z wykonywaną pracą dla pracowników leśnictwa, straży pożarnej i granicznej, wojska, pracujących w terenie funkcjonariuszy policji i straży miejskiej, a także dla innych grup zawodowych np.: dla pracowników odpowiedzialnych za budowę i utrzymanie dróg, sieci energetycznych, telekomunikacyjnych, rurociągów, terenów zielonych, dla służb weterynaryjnych, rolników, geodetów, biologów, doręczycieli, oraz wszystkich tych, którzy z racji swego zawodu mogą przebywać choćby czasowo w obszarach zamieszkiwanych przez kleszcze.Co powinien wiedzieć pracodawca?
Kleszczowe zapalenie mózgu (KZM) stwarza realne zagrożenie zdrowia i życia. Każdy pracodawca, powinien mieć świadomość zagrożenia, jakie dla jego pracowników stanowi ukąszenie przez zainfekowanego kleszcza. Powinien również zdawać sobie sprawę z tego, że zaniechanie profilaktyki w tym zakresie - pomimo ustawowego obowiązku - może nie tylko doprowadzić do utraty zdrowia pracownika, ale również przynieść nieprzyjemne konsekwencje prawne, oraz dochodzenie odszkodowania na drodze sądowej.
Szczepienia pracowników nie narażonych zawodowo na KZM.
Ponadto pracodawca może pokryć koszt szczepień ochronnych pracowników nie narażonych zawodowo na kontakt z kleszczami. Sczepienia przeciw KZM warto rozważyć szczególnie, gdy pracownicy mieszkają na terenach o nasilonym występowaniu choroby lub, gdy udają się do nich podczas podróży służbowych, szkoleń lub letniego wypoczynku (np. w resortowych lub zakładowych ośrodkach szkoleniowo wypoczynkowych).

PORADNIE SPECJALISTYCZNE
